Archief taaltips

April 2010
Is maximum correct gebruikt in de zin Je kunt maximum vijf dagen bij ons logeren?
Ja, maximum en minimum kunnen in België als bijwoord gebruikt worden. Bijwoorden kunnen onder andere voor een telwoord staan, zoals in: Je moet minimum zestig procent halen om geslaagd te zijn. Ook in de volgende zin is minimum als bijwoord gebruikt: We moeten minimum aan deze drie voorwaarden voldoen.
Het hier beschreven gebruik van maximum en minimum is alleen standaardtaal in België. Standaardtaal in het hele taalgebied zijn maximaal en minimaal: Je kunt maximaal vijf dagen bij ons logeren; Je moet minimaal zestig procent halen om geslaagd te zijn; We moeten minimaal aan deze drie voorwaarden voldoen.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

Maart 2010
Wat is correct: Hou of houd afstand?
De bevelende vorm bij houden kan zowel houd als hou zijn. De gewone vorm is hou. In formele geschreven taal wordt ook houd gebruikt.
Samengestelde werkwoorden met houden als tweede deel, zoals aanhouden, achterhouden, afhouden en bezighouden, vertonen dezelfde eigenschap: Hou(d) uw jas maar aan; Hou(d) nooit cruciale informatie achter; Hou(d) de boot maar af; Hou(d) je nu toch eens nuttig bezig. In mondelinge communicatie en in niet-formele geschreven communicatie kunt u ook in die gevallen beter kiezen voor de vorm zonder -d. Hetzelfde geldt voor de eerste persoon enkelvoud van houden en alle samengestelde werkwoorden met houden: Ik hou(d) me voorlopig gedeisd; Ik hou(d) nog wat snoep over voor morgen; Ik hou(d) die dief wel tegen.
Ook de werkwoorden rijden, glijden en snijden hebben twee bevelende vormen. Rij(d) toch niet zo snel; Glij(d) niet uit over die bananenschil; Snij(d) die appel eens in stukken voor dat jongetje. Voor de eerste persoon enkelvoud van die werkwoorden heb je ook de keuze tussen de vorm met of zonder -d: Ik rij(d) nooit onder invloed!; Ik glij(d) gemakkelijk uit met die schoenen; Ik snij(d) niet graag met dat mes. De vormen zonder -d genieten ook in deze gevallen de voorkeur.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

Februari 2010
Is de combinatie dat dat correct in de zin Ik weet niet of dat dat wel oké is?
Nee, in deze zin kan maar één keer dat staan: Ik weet niet of dat wel oké is. Het voegwoord waarmee de bijzin begint, is of, niet of dat.
• Het gebruik van dat als extra voegwoord tussen hoofdzinnen en bijzinnen komt vooral in gesproken taal in het Belgisch-Nederlands voor. In verzorgde spreek- en schrijftaal kunt u het overtollige dat beter weglaten. Nog enkele voorbeeldzinnen waarin dat overtollig is: Het zijn altijd dezelfde mensen die dat dat beweren; We zoeken uit wanneer dat de trein weer kan vertrekken; Het is een pan waarmee dat ik vaak eenpansgerechten maak.
• De combinatie dat dat is uiteraard wel correct als het voegwoord dat onmiddellijk gevolgd wordt door het aanwijzend voornaamwoord dat. Bijvoorbeeld: Ik hoop dat dat in de toekomst vlotter zal verlopen; Stel dat dat verhaal waar is.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

Januari 2010
Kun je afvinken gebruiken in de betekenis "een vinkje verwijderen"?
U kunt het best uitvinken of uitklikken gebruiken. Het gebruik van afvinken in deze betekenis is niet aan te raden, omdat het woord al in de tegenovergestelde betekenis gangbaar is.
Een vinkje is een V-vormig tekentje waarmee we een punt van een lijst merken. Afvinken en aanvinken betekenen beide 'voorzien van een vinkje', maar er is een betekenisverschil. Afvinken doen we bij zaken die we afgehandeld, gecontroleerd of in orde gebracht hebben. Iemand die zijn koffers pakt om op reis te gaan bijvoorbeeld, vinkt af wat hij al heeft klaargelegd. Aanvinken doen we bij zaken die we aanvragen, selecteren, nog in orde moeten brengen. Zo kunt u in een computerprogramma opties aanvinken of aanklikken. Wilt u het instellen van een optie weer ongedaan maken, dan vinkt of klikt u ze uit.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

December 2009
Ontvrienden
Netwerksites als Facebook en Netlog hebben nog steeds een groeiend succes. Vaak proberen nieuwe leden zo veel mogelijk virtuele vrienden toe te voegen. Na een tijd ondervinden ze dat een groot vriendenbestand niet te onderhouden valt en gaan ze wieden in het aantal vrienden. Dat wordt ontvrienden genoemd. Je kunt een vriend discreet en pijnloos ontvrienden, zonder dat hij er een berichtje over krijgt. Van Dale koos ontvrienden als het woord van 2009.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

November 2009
Heeft een zakelijke e-mail een aanhef en een slotformule nodig?
Ja, een e-mail zonder een begin- en eindformule maakt een onbeleefde indruk.
Voor de aanhef kunt u de formules van de papieren correspondentie overnemen: Geachte heer en Geachte mevrouw, gevolgd door de familienaam van de lezer als u die kent. De elektronische post verdraagt ook wel een iets lossere stijl. Als u uw zakenpartner goed kent, is het niet ongepast om uw e-mail te beginnen met bijvoorbeeld Beste Jan of Jan.
Ook de manier van afsluiten is afhankelijk van de stijl waarin u de mail schrijft. Een erg formele mail kunt u beëindigen met de slotformule Hoogachtend, maar de meest gebruikelijke afsluiter is (Met) vriendelijke groet(en). Het is voor de lezer interessant dat u onder de slotformule en uw naam nog een aantal relevante gegevens vermeldt zoals uw functie, mailadres, postadres, telefoon- en faxnummer.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

Oktober 2009
Wat is de notatiewijze voor een datum?
Er zijn drie notatiewijzen: 7 september 2009, 07.09.2009 en 2009-09-07. Die notatiewijzen worden vermeld in de Belgische norm voor het indelen en typen van documenten (NBN Z 01-002) van het Bureau voor Normalisatie.
In een lopende tekst heeft een notatie in cijfers en woorden de voorkeur: 7 september 2009. Ook in brieven is die notatie gebruikelijk. In de referentieregels van brieven is ook de volgende notatie in cijfers gewoon: 07.09.2009. Die notatiewijze wordt ook dikwijls gebruikt op affiches en in aankondigingen van evenementen. In een internationale context is de schrijfwijze 2009-09-07 gangbaar.
Om verwarring te voorkomen, schrijven we het jaartal bij elke notatie met vier cijfers.
(Bron: www.vlaanderen.be/taaltelefoon)

September 2009
De Australische acteur krijgt de rol van de 19e-eeuwse circusartiest P.T. Barnum. Er moet een streepje staan tussen 19e en eeuwse. Het rangtelwoord kan ook als 19de geschreven worden.

Juli-augustus 2009
Net zoals zo weinig mogelijk wordt zo veel mogelijk in drie woorden gespeld.

Juni 2009
Hoe zit dat met slagen en slaan?
We hopen dat jullie eind juni allemaal geslaagd zijn, natuurlijk. En we hopen ook dat niemand van jullie ooit geslagen wordt.
Slaan is een sterk (onregelmatig) werkwoord: slaan, sloeg, geslagen. Slagen is een zwak (regelmatig) werkwoord: slagen, slaagde, geslaagd.

Mei 2009
Woorden waarvan de betekenis vaak wordt verward:
- doen alsof = veinzen
- gebaren = gebaren maken (bvb.: hij gebaarde met armen en benen.)

April 2009
Een dag bestaat uit drie delen: de ochtend of de morgen (tot 12 uur), de middag (12-18 uur) en de avond (na 18 uur).
"Ik kom morgen tussen de middag" betekent dat je in de middagpauze, tussen 12 en 14 uur, komt.
In veel dialecten gebruikt men het woord "namiddag" voor de periode na 12 uur. De correcte betekenis van dit woord is laat in de middag, dus vanaf 17 uur. We gebruiken dus best het woord middag.

Maart 2009
"Ik voel me slap(jes)" betekent dat je je niet fit of niet sterk voelt.
Kun je je vrij, vlug en fit bewegen, dan ben je van het lenige type.

Februari 2009
Vergeet het lidwoord niet in de uitdrukking "een op de drie". "De op een na grootste" is de correcte versie van "de tweede grootste". "24 uur op 24" vervang je beter door "dag en nacht".

Januari 2009
Zeg niet: "Gans de week", maar "de hele week" of "heel de week".

December 2008
Verban het woord "dagdagelijks" uit je taalgebruik! Het is erg in, al decennia onuitroeibaar... Toch is het een volkomen nutteloze versterking. Houd het dus bij: "elke dag" of "dagelijks".
Gelukkig is weekwekelijks of jaarjaarlijks nog niet doorgebroken!

November 2008
Vaak hoor je leerlingen in de klas roepen: "t Is van ik!"
Nee, dat kan (en mag) niet in het Nederlands.
Het persoonlijk voornaamwoord moet je nu eenmaal verbuigen. Zeg dus correct: " ’t Is van mij!" of nog beter: "Dat is het mijne!"

Oktober 2008
"Mag ik achter mijn boek lopen?" vragen leerlingen wel eens. Dan antwoordt de leerkracht: "Erom wel, er achter niet, want dat zal moeilijk lukken."
Correct: Je gaat iets halen, je gaat OM iets.
Oja, je kunt wel ACHTER IEMAND aanlopen, maar dat is een andere (en soms delicate) kwestie...

September 2008
Nog anderhalve week en dan... (niet: een week en een half)

Juli - augustus 2008
Het internetverkeer is de laatste jaren sterk toegenomen. We kunnen van een internetboom spreken.

Juni 2008
We spreken van een rotonde in plaats van een rond punt.

Mei 2008
Het meisje dat daar staat, is...
De school die we bezoeken, ...
De leerlingen die we kennen,...

April 2008
Ik begrijp dat vraagstuk niet. Het is te moeilijk.
Kan je wat harder praten? Ik kan je nauwelijks verstaan.

Maart 2008
Zeg niet: "Het kost duur." Kies uit: "Het is duur." of "Het kost veel."

Februari 2008
Dat meisje heet Lies. Haar ouders hebben haar Lies genoemd. (noemen = een naam geven)

Januari 2008
Je, jij, jou en jouw gebruik je in vertrouwelijke taal (bij vrienden, familie...). U en uw zijn beleefdheidsvormen en worden dus gebruikt in een gesprek met de directie, leerkrachten, mensen die je niet goed kent... Wat zeker niet kan, is die twee door elkaar gebruiken.

December 2007
Hoe laat is het?
7.25 uur = vijf voor halfacht
7.30 uur = halfacht
7.35 uur = vijf over halfacht

November 2007
Ik stap uit in Brussel-Centraal. (niet: af)

Oktober 2007
Van nu af aan (niet: voort) moet je weer studeren!

September 2007
Toen we in Roeselare AANkwamen... niet TOEkomen.

Juni 2007
Joepie! Vakantie! (Verlof is een toelating om...)

Mei 2007
Ik bel je zodra ik iets weet. (niet: van zodra...)

April 2007
Ce matin in het Nederlands is vanmorgen.
Cet après-midi en ce soir = vanmiddag en vanavond

Maart 2007
Ik werk AAN de computer. (Heb jij op de computer gewerkt? Amaai, dat zou ik toch wel eens willen zien!)

Februari 2007
Vraag wanneer het GROFVUIL wordt opgehaald... niet GROF HUISVUIL.

Januari 2007
Ik sta bij hem IN een goed blaadje... niet OP.

December 2006
We zaten in de trein naar Kortrijk. (Erop? Niet doen!)

November 2006
Daar ga ik mee akkoord. Of ook: Ik ben het met je eens.

Oktober 2006
Varkens zijn vies. De leraar is gewoon humeurig.

September 2006
Het is vandaag OP DE DAG AF vier jaar geleden dat... niet DAG OP DAG.